İzlenebilirlik, elinizdeki bir parçanın hangi malzemeden, hangi tezgahta, kimin elinden geçerek ve hangi kontrollerle üretildiğini kayıtlardan bulabilmektir. Ters yönde de çalışır: bir malzeme partisinde sorun çıktığında, o partiden yapılmış parçaların hangi sevkiyatlarla hangi müşteriye gittiğini bulabilmek. İki yönü de birkaç dakikada cevaplayabiliyorsanız zincir sağlamdır.
Zincirin halkaları
Bir parçanın hikayesi malzemenin kapıdan girmesiyle başlar ve irsaliyeyle kapıdan çıkmasıyla biter. Aradaki her halka bir öncekine ve bir sonrakine bir numarayla bağlanır. Halkalardan biri koparsa zincirin geri kalanı ne kadar düzenli olursa olsun işe yaramaz.
Malzeme girişi
Malzeme geldiğinde üç belge yan yana konur: tedarikçinin irsaliyesi, malzeme sertifikası ve sizin siparişiniz. Sertifikadaki malzeme cinsi, ölçü ve döküm ya da parti numarası kontrol edilir. Sertifikadaki parti numarası, çubuğun ya da plakanın üzerindeki işaretle eşleşmelidir.
Kabul edilen malzemeye atölye içi bir lot numarası verebilirsiniz; bu numara sertifikaya ve tedarikçi irsaliyesine bağlanır. Çubukların üzerine bu numara yazılır. Çubuk kesildikçe artan parçalara da aynı numara yazılmalıdır. Rafta numarasız kalmış bir artık çubuk, zincirin kolayca koptuğu bir yerdir.
Kesim ve iş emri
Malzeme iş emrine çıkarken hangi lottan alındığı iş emrine yazılır. Aynı iş emrinde iki farklı lottan malzeme kullanıldıysa, hangi parçaların hangi lottan olduğu ayrılmalıdır. Ayıramıyorsanız, sorun anında iki lotun parçaları da şüpheli sayılır.
Operasyonlar
Her operasyon için kim yaptı, hangi tezgahta, ne zaman, kaç sağlam ve kaç hurda çıktı bilgisi tutulur. Hangi program revizyonuyla işlendiği de faydalı bir kayıttır. Sonradan bir ölçü sorunu çıktığında, belirli bir tezgahta ya da belirli bir vardiyada üretilen parçaları ayırabilmek, bütün partiyi geri çağırmaktan iyidir.
Özel prosesler
Isıl işlem, kaplama ya da eloksal için dışarı giden parçalar kendi irsaliyesiyle gider ve proses belgesiyle döner. Proses firmasının parti numarası iş emrine bağlanır. Dönen parçaların adedi gidenle karşılaştırılır.
Kontrol kayıtları
İlk parça muayenesi, ara kontroller ve son kontrol sonuçları iş emrine bağlı tutulur. Ölçümde kullanılan aletlerin numarası da kayıtta bulunur. Bir aletin kalibrasyonda hatalı çıkması durumunda hangi işlerin etkilendiğini bu numaradan bulursunuz.
Sevkiyat
Sevk edilen her parti için irsaliye numarası, müşteri sipariş numarası, sevk edilen adet ve parçaların lot ya da seri numaraları kaydedilir. Uygunluk belgesi istendiyse onun bir kopyası da buraya bağlanır.
Parça üzerinde işaretleme
Kayıtlar ne kadar düzgün olursa olsun, sahadaki bir parçayı kayda bağlamanın yolu parçanın üzerindeki işarettir. Müşterinin resminde markalama talimatı varsa ona uyulur: parça numarası, revizyon, lot ya da seri numarası, belirtilen yere ve belirtilen yöntemle. Lazer, gravür, darbe ya da etiket; yöntemi resim belirler.
Parçanın üzerine işaret konulamıyorsa, ambalaj ya da etiket üzerinden izlenebilirlik sağlanır. Bu durumda parçaların ambalajdan çıktıktan sonra karışmaması için müşteriyle nasıl çalışılacağı konuşulur.
Hurda ve yeniden işlenen parçalar
Zincirde unutulan bir başka yer, hurdaya ayrılan ve yeniden işlenen parçalardır. Hurda adedi ve sebebi iş emrine yazılır; hurda parçalar sağlamlarla karışmayacak şekilde ayrılır. Bir parça yeniden işlendiyse bu da kayda girer. Aksi halde sevk edilen adet ile üretilen adet arasındaki fark açıklanamaz.
Lot mu, seri numarası mı
Her parçaya tek tek seri numarası vermek en ayrıntılı izlenebilirliği sağlar ama her iş için gerekmez. Çoğu iş için lot bazında izlenebilirlik yeterlidir: aynı malzeme lotundan, aynı iş emriyle, aynı koşullarda üretilen parçalar bir lot sayılır. Hangisinin gerektiğini müşterinin siparişi ve resmi belirler.
Zinciri sınamak
Zincirinizin sağlam olup olmadığını görmenin basit bir yolu vardır. Geçmiş bir sevkiyattan rastgele bir parça numarası seçin ve iki yönde izleyin:
- Geriye doğru: bu parça hangi iş emriyle, hangi malzeme lotundan, hangi sertifikayla üretildi?
- İleriye doğru: o malzeme lotundan başka hangi iş emirlerinde parça yapıldı, bunlar hangi irsaliyelerle kime gitti?
Bir yerde takılıyorsanız, eksik halka orasıdır. Kağıt dosyalarda bu iş saatler alabilir; kayıtlar birbirine numarayla bağlı tutulduğunda kısa sürer.
Malzeme sertifikasından sevkiyata kadar kayıtları birbirine bağlı tutmak için izlenebilirlik sayfasına bakabilirsiniz.