İlk parça muayenesi, seri üretime geçmeden önce ilk üretilen parçanın resimdeki her şartı karşıladığını belgelemektir. Muayene tek bir parça üzerinde yapılır, ama gösterdiği şey o parçayı üreten sürecin doğru kurulduğudur. Rapor, kısaca FAI raporu, bunun yazılı kanıtıdır.
Ne zaman yapılır
İlk parça muayenesi bir kez yapılıp unutulan bir iş değildir. Genellikle şu durumlarda istenir:
- Parça sizde ilk kez üretiliyorsa.
- Teknik resmin revizyonu değiştiyse.
- Üretim yöntemi, tezgah, aparat ya da tesis değiştiyse.
- Malzeme ya da özel proses tedarikçisi değiştiyse.
- Parça uzun süre üretilmemişse; bu süreyi çoğunlukla müşteri belirler.
Revizyon değişikliğinde her şeyi baştan ölçmek gerekmeyebilir. Yalnız değişen ölçüleri ve onlardan etkilenen özellikleri kapsayan kısmi bir muayene yeterli olabilir. Bunun kabul edilip edilmediğini müşteriye sorun.
Balonlu resim
Raporun omurgası balonlu resimdir. Teknik resim üzerindeki her ölçü, her tolerans, her not ve her işaret bir numara alır. Bu numaralar resmin üzerine yuvarlak balonlar içinde yazılır.
Atölyelerde en çok atlanan kısım ölçü olmayan şartlardır. Genel tolerans notu, kırılacak keskin kenarlar, yüzey pürüzlülüğü, kaplama notu, markalama talimatı da birer özelliktir ve numara almalıdır. Resimde yazan ama balonlanmamış bir şart, raporda kontrol edilmemiş bir şart demektir.
Numaralama düzenli olsun. Resmin bir köşesinden başlayıp belli bir yönde ilerlemek, muayeneyi yapan kişinin ve raporu okuyan müşterinin işini kolaylaştırır.
Ölçü tablosu
Balon numaraları ölçü tablosunun satırlarını oluşturur. Her satırda en az şu bilgiler bulunur:
| Sütun | İçerik |
|---|---|
| Balon no | Resimdeki numara |
| Özellik | Çap, uzunluk, konum, pürüzlülük, not |
| Nominal ve tolerans | Resimde yazan değer ve sınırlar |
| Ölçülen değer | Gerçek okuma, yuvarlanmadan |
| Ölçü aleti | Kumpas, mikrometre, mastar, ölçüm cihazı; envanter numarasıyla |
| Sonuç | Uygun ya da uygun değil |
Ölçülen değeri gerçekten ölçtüğünüz haliyle yazın. "Uygun" yazmak yetmez; değer görünmelidir. Mastarla kontrol edilen özelliklerde ise geçer ya da geçmez sonucu ile kullanılan mastarın numarası yazılır.
Ölçü aletinin numarası boş bir ayrıntı değildir. O aletin muayene günü kalibrasyonunun geçerli olduğunu gösterebilmeniz gerekir.
Malzeme kayıtları
Raporun ikinci bölümü parçanın neyden yapıldığını gösterir. Malzeme sertifikası eklenir; sertifikadaki döküm ya da parti numarası, atölyede kullandığınız çubuk veya plakayla eşleşmelidir. Sertifikadaki malzeme cinsinin ve durumunun resimde istenenle aynı olduğunu kontrol edin.
Müşteri malzemeyi kendisi verdiyse, teslim aldığınız irsaliye ve müşterinin gönderdiği belge bu bölüme girer.
Özel proses kayıtları
Isıl işlem, kaplama, eloksal, boya, kaynak ya da tahribatsız muayene gibi işlemler parçaya bakarak tam doğrulanamaz. Bu yüzden her biri için prosesi yapan firmanın belgesi rapora eklenir. Belgede parti numarası, işlem tarihi ve uygulanan şartname görünmelidir.
Proses sonrası kontrol edilebilen özellikler, örneğin kaplama kalınlığı ya da sertlik, ölçü tablosunda ayrı satır olarak da yer alır.
Uygun olmayan özellik çıkarsa
İlk parça muayenesinin amacı sorunları seriden önce bulmaktır, dolayısıyla uygun olmayan bir ölçü çıkması alışılmadık değildir. Önemli olan, bunun raporda açıkça görünmesidir. Sebebi bulunur, program ya da bağlama düzeltilir, yeni bir parça üretilir ve o özellik tekrar ölçülür. Raporda düzeltmenin ne olduğu ve tekrar ölçümün sonucu yazılır.
Kapak bilgileri ve imza
Raporun ilk sayfası parçayı tanımlar: parça numarası, resim revizyonu, parça adı, muayene edilen parçanın seri ya da lot numarası, sipariş numarası, tarih. Muayeneyi yapan ve onaylayan kişinin adı ve imzası bulunur. Rapor bütünüyle uygunsa bu belirtilir; uygun olmayan bir özellik varsa nasıl ele alındığı yazılır.
Biçim konusunda
Rapor formunu çoğunlukla müşteri belirler. Bazı müşteriler kendi şablonunu gönderir, bazıları genel kabul gören bir formu ister. Formun düzeni ne olursa olsun yukarıdaki içerik hemen hepsinde aynıdır. Kendi iç şablonunuzu bu içeriğe göre kurarsanız, müşteri formuna aktarmak kolaylaşır.
Raporu hazırladıktan sonra muayene edilen parçayı ayırın ve etiketleyin. Müşteri onayı gelene kadar seriye geçmemek, ya da geçecekseniz bunu müşteriyle konuşmak gerekir.
İlk parça muayenesi kayıtlarını diğer kalite kayıtlarıyla birlikte tutmak için kalite yönetimi sayfasına bakabilirsiniz.